घर

चिमुकल्याश्या फांदीवरती 

कुणी थाटले नाजूकसे घर 

किमया काय म्हणावी त्याची 

कोण म्हणावा किती कलन्दर 

तातुर-मातुर कुठले काही 

चोख विनाई चोख शिलाई 

चोख म्हणावे ऐसे सगळे 

चोख बांधणी चोख छटाई 

मिनाकार ते चम्बूक लांबुक 

वरती साजे अखंड मिन्मुक 

कुणी पहावी तिचि हुशारी 

कोण बोलवा कुठला दर्शक 

पण नवलाई असे एकटे 

सोबत काही काटे गोटे 

"सुगरण भारी किमयागारी" 

डोलुन म्हणती बाभूळ फाटे 

रान तरी येतसे खावया 

एकट दुकट उचलत भिवया 

जरी गोजिरे दिसते सारे 

कुणी कला हि नसे पहाया

निरज पुरुषोत्तम चौधरी

जानेवारी, २०१९

अमरावती, महाराष्ट्र 

आज तुम्हारा होना जरूरी है

रोज एक बात कहनी होती है

रोज एक बात अधूरी रहती है

रोज वक़्त बीत जाता है,

रोज लम्हा गुज़र जाता है,

रोज इस रोज़ से तंग आकर

रोज उस रोज़ से आस रखता हूँ

आज तुम मिलो तो आज बात होगी

आज सुकून मिलेगा, आज रोज़ जैसा न हो — ये उम्मीद है

आज भी वही उम्मीद है जो रोज़ होती है

आज में कल का कितना कुछ है, और कल में आज का

आज फिर भी आज है और कल है कल

आज तुम मिलो तो करते हैं बात

आज कल से होने की

रोज़ रोज़ को खोने की

आज आओ तो याद दिलाना

आज फिर से रोज़ की तरह कुछ कहना है

आज से फिर रोज़ की तरह उम्मीद है

आज बात अधूरी न रहे

हर रोज़ की तरह

आज हर रोज़, हर कल की तरह

बीत जाना है — तुम्हें कुछ कहते-कहते

आज तुम्हारा होना जरूरी है

हर रोज़ और कल से भी ज़्यादा

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी 

19/06/2025

दमन

देव

गेली करपून मनीची पणती

ठिणगी कोणती सुलगेना

देवळात देव मांडला दगडी

खेळूनी फुगडी विश्वासाची 

उभे मारेकरी दैवत राखन्या 

दंभाच्या पिपाण्या वाजवित 

श्रद्धावंत सारे डोळस गाभारी 

जरी घरोघरी अधांरचि 

कुणाला भेटतो कोण भक्ती भावे

बगळ्यांचे थवे सर्व इथे

मानावा कसा मी थोपलेला देव

येडा मुका भाव आम्हाठाई

शोधता भेटलं अंतरीच राम

नको तो सलाम राऊळीचा 

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी 

१८ एप्रिल २०२५

दमण 

गावं

निरभ्र इथल्या आकाशाची

चंद्र एकटा गातो गाणी

शुभ्र चांदणे लपून बसावे

अशी भासते स्तब्ध विराणी

नदी एकटी, नाव एकटी

गाव एकटे पडले सारे

विरक्त इथला माळ बघुनि

मणी दाटती कैक शहारे 

थकली बाभूळ पिंपळ थकला 

थकून गेला शेत- शिवार

दूरस्थ झुकल्या निवडुंगावर 

मळभ दाटली पूर्वापार 

एकलकोंडा अनिल आर्तही

बसून बघतो वाट कुणाची

मनुष्य वस्ती अजूनही खडतर 

कात टाकते अंधाराची

दूर फुलांच्या दडून बसते

याजागीचे भ्रमर भामटे

कणभर इथल्या वसुधे वरती

टपून बसले किती चोरटे

वेशीवरुणी स्पष्ट जाणवे 

या गावीचे असे रितेपण

क्षीण जाहल्या गावकुसाचे 

अविरत चाले अरुण्यरुदन 

नीरज पु. चौधरी 

01/04/2025

दमण 

Manhandling

The world 

That manhandles everything 

Is the world broken and cowardly 

One day 

It will manhandle me too

For saying 

What I've said 

Just now

That's the day

I stay silent 

And grow subtle 

My silence is 

A form of protest

The world doesn't know 

The world doesn't know 

Poetry 

Without words

Niraj P. Chaudhari

10/04/2025

Daman 

मेरा गाँव

बरसों पहले

मैं उस गाँव को छोड़ आया

वो गाँव, जो मेरे प्यार के गुनहगारों में शामिल है,

भूल चुका है मुझे

मैं कैसे भूल जाऊँ ऐसा गाँव,

जिसने मेरा लड़कपन देखा

वो गाँव...

मेरा पहला-पहला प्यार था

नीरज पु. चौधरी 

दमण, 10/04/2025

माणसा

माणसा

माणसा, तू डोळे बंद कर

अन् पसरू दे गु सर्वत्र

रड "माणुसकी झवून निघालीय"

छाटलेल्या मानवी तुकड्यांचा सडा शिंपड.

"इथे फुलतोय पुच्यांचा बगीच्या"असे गात बैस.

तुझं मार्दव्य एकत्र कर अन् ते तुझ्या ढुंगणात घाल

किंवा बाहेर काढून मिरवत रहा नको त्या कारणास्तव 

पण लक्षात ठेव, 

जर तू भांडला नाहीस

नसेल कुठेच कुठला प्रकाश

अंधारच अंधार धरतीपल्याड 

गिळून टाकेल लेविएथन सर्वकाही

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

05/04/2025

दमण 

Man

Man

Man, you close your eyes

And let any shit spread all over

Cry " humanity is all fucked up".

Scatter the pieces of your castrated humane

Sing, "Here grows the garden of pussies"

Collect your manhood and shove it up your ass 

Or take it out and flaunt it for no reason 

But know, if you don't fight,

" There won't be any light"

Darkness will outgrow the land

And  everything will be devoured by the Leviathan.

Man, it's your last chance to be a man.

05/04/2025

Daman

माणसा

माणसा, तू डोळे बंद कर

अन् पसरू दे गु सर्वत्र

रड "माणुसकी झवून निघालीय"

छाटलेल्या मानवी तुकड्यांचा सडा शिंपड.

"इथे फुलतोय पुच्यांचा बगीच्या"असे गात बैस.

तुझं मार्दव्य एकत्र कर अन् ते तुझ्या ढुंगणात घाल

किंवा बाहेर काढून मिरवत रहा नको त्या कारणास्तव 

पण लक्षात ठेव, 

जर तू भांडला नाहीस

नसेल कुठेच कुठला प्रकाश

अंधारच अंधार धरतीपल्याड 

अन् गिळून टाकेल लेविएथन सर्वकाही

05/04/2025

दमण 

थेरड्याचे प्रेमगीत

तुझा सुस्त देह

नुस्ता भीजल्याचा भास होऊ लागताच

माझ्या सर्वांगाची होतात लक्षावधी हातं

अन् लागतात तुला लगडू 

वाटतं राहातं 

पहिल्यांदाच होऊ लागलय

वर्षानुवर्ष घडत आलेल्या समागमाच

असं प्रखर प्रदीर्घ सेंसेशन

माझी वाकलेली बोट

तुझ्या सुकलेल्या अधर फुलांवरून

हळुवार चाळवताना

भरू पाहतात 

पिढ्यान् पिढ्या फसत गेलेल्या

प्रणयाची उत्कट प्रचारसभा

फाटक्या लक्तरांना

परत परत रफू मारल्यागत झालेली

तुझी गलीत गात्र त्वचा

जिच्या रंध्रातून ओसंडत राहतो

ब्रम्हानंदाचा अस्फुट अदृश्य झरा

तुझे बुरसटलेले स्तन कुरवाळताना

मला आठवतो नशिबाने कुरतडलेला

माझा कासाविस चंद्र

मला खुणावत राहतो आतल्याआत

नैतिकतेच्या दडपणाखाली दबून गेलेला

बायबलिकल सर्प

मानव जातीच्या अधपतनाचा साक्षीदार

शतकानुशतके  

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

दि. ३० ऑगस्ट २०२२

When I hallucinate

Your sluggish body

Having moisture,

All my limbs turn into millions of hands

And start fondling you with craze,

I keep on feeling as if for the first time I'm having long and intensive sensation of the intercourse that has been happening for the centuries.

My bent fingers

running over your parched lips,

Try to fill the congregation

Of the the romance that has been failing for ages.

Your skin 

which looks like a tattered cloth, 

knitted at the same place again and again

From her pores flows the stream of ecstasy unknown, unseen.

When I caress

Your fungal-smeared breasts

I remember my agitated moon,

gnawed By the fate

That biblical snake,

Who is suppressed under the burden of morality 

The witness of the degeneration of human race for centuries, 

Lures me unconsciously 

तुम्हारा थका हुआ अंग

अचानक भिगनेका भ्रम होतेही

मेरा पुरा शरीर होता हैं तबदील

हजारो हाथोमे

औंर लगता हैं तुम्हे मसलने

लगता रहता हैं

पेहली बार हो रहा हैं

सालोसाल हो रहे 

गझल

कहा मालूम था के चाहतो मे नूर होगा

एक आसू तुम्हारी याद मे मशहूर होगा...

खुदा का वास्ता देकर वो तुमको ले गए थे

हमे ना इल्म था के बाप भी मजबूर होगा...

इरादे पाक लेकरके मोहोबत रौंध जो डाली

बडी दुनिया है ये जालीम यही दस्तुर होगा...

हमे जो बाज कह करके शिकारी खुद्द छीपा भितर

उन्हे लगता है बस्ती से वो कोसो दूर होगा...

हमारी यादमे अक्सर जमाना मुस्कराया  हैं

मिला जो आदमी तुमको वही मगरुर होगा...

दलीले लाख देकर के न होगा कुछ यहा 'निर्मल'

जमाना- एँ- खुदा भी तो नहि मंजूर होगा...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

28/03/2022

 

कवी झोपत नसतो

कवी कधी झोपत नसतो

तो झुलत असतो 

सृजनाच्या सख्त वेलीवर

ईथल्या सालस जाणिवांच देठ धरून 

तो करत असतो 

शब्दांचा पाळणा

कवितेचा झोका

अन आशयाची अंगाई

तिचा शाकार सर्वदूर जावा म्हणून

कवी निद्रेच्या तळागाळात

सुद्धा पेरत असतो निर्मितीच बीज

आपल्या अस्तित्वाची पाळ मूळ खोलवर रोवण्यासाठी

निरज पुरुषोत्तम चौधरी

17/03/2022

Woman

Subtle setting sun sickens me

With his daily slumber.

Light passes, and darkness prowls behind me

Carrying thousands of needles.

A sudden gust of uneasiness cripples 

My body, my mind, my soul.

This is the life I live.

'Ask for light,

And you are thrown into a chasm 

Of eternal silence, 

That had buried millions of you, for centuries

Inside the abyss of nothingness.'

This is the life I lead.

Unnoticed, uncanny, unknown.

Unnerved by the ages of brooding sickness,

I turned into a woman.

Niraj P. Chaudhari

16/02.2022

Lover's Dilemma

 How can I do this right? How can I express this feeling? I just feel it. I feel it like a volcano erupting through a burning mountain. It comes from the depth of millions of emotions that are preserved in my heart like the wine that is stored in the womb of the earth for centuries. This love is like a heady storm, I want it to be my destiny. There is no feeling that I feel and never feel for you. There is no breath I breathe and never breath for you. My heart! My heart! It is sick and on its pick of love, like Florentino Ariza in Love in the Time of Cholera.

आजी

देह सुकतो, झुकतो, वाकतो

कालांतराने

तशी तू थकत गेलीस

नियतीचं 

बोजड ओझं 

असहायपणे वाहताना

अन सलत गेलं 

तुझं नव्या दमाचं स्त्रीपण

अनेकांच्या डोळ्यात

तू वय मानाने

झुकत असतानाही

खुपत गेली 

एक-एक गोष्ट 

तुझ्यातील बाईपणाच्या 

अनाम अस्तित्वाला

हळुवारपणे धार देऊ पाहणारी

आटत गेला

सग्या सोयऱ्यांचा 

ऐनवेळी अनाहूतपणे 

उफाळून येणारा

लहरी पाझर 

तुझ्यामधील खम्बीरपणा

उत्तरोत्तर उन्नत होताना बघून

तरीही सुलगत गेली

तुझ्या तप्त सरणातून

एक उबदार अनामिक ठिणगी

तुझ्यातील निर्व्याज मायेला

कोरे करकरीत

ठेऊ पाहणारी

आता तुला मरण नाही

तू गेलीस इथल्या

धुलीकणात

तुझ्या स्त्रीत्वाच्या

अभिजात जाणिवेचे

ठसे उमटवून

निरज पुरुषोत्तम चौधरी

14/01/2022l

Love and All

An ounce of a concern

A hell of a wall

Who's gonna love you 'pal' ?

Wait no more 

In a soulful roar

Say that 'love you all'.

Niraj P. Chaudhari

15/12/2021

Belief

There are times 'my dear'

When clouds of distrust

Encircle you all

There are times

When all about you

Convert into a wall

Wall has a thing to 

Intimidate immediately

Wall transcends through wall

World has the ways of

Throwing onto altar

You should do what you shall

Mind your business

Mind your 'self'

But minding them of all !

Niraj P. Chaudhari

16/12/2021

उडाण: सूर्याचे गाणे

तू माझा हात धर,

अन् आकाश देऊ कर.

मी जेव्हा उडान भरीन,

लक्ख चांदने गोळा करीन.

निरज पु. चौधरी

19/11/2021

Flight: Surya's Song

You hold my hands,

And give me the sky.

I will gather the stars,

Whenever fly.

Niraj P. Chaudhari

19/11/2021

Love

It flowered

Like spring in prison

We filled our hearts

With reason

Love came and went 

Like unfelt season

Niraj

12/11/2021

बापू

बापू !

        तुमच्या जाण्याने 

        देश इतका दुर्बल होईल 

        असे वाटलेच नव्हते कधी.

        प्रश्न पडतो,

        दर्यासारख निर्धास्त अन निर्भीड असलेलं 

        तुमचं जाणतेपन 

        इतकं असूच कसं शकतं क्षणभंगुर ?

        प्रत्यक्षात,

        कधी झालीच नाही आपली नजरानजर.

        आई-बाबा अन 

        शाळेतील गुरुजींनी सांगितलेल्या गोष्टींमुळे 

        एकदमच चालून आलं 

        असं अकाली डोळसपन

        अन् तुम्ही उभे झालात आमच्या समोर 

        पँसिफिक सारखे....

बापू !

         तुमच्या,

         निर्दोष जाणिवांच बोट धरूनच 

         आम्ही सुरु केला जीवनप्रवास.

         वाटलं,

         सुर्यासारख्या तुमच्या तेजस्वी सहवासाने

         आम्हालापण मिळेल

         एक स्वयंप्रकाशीत आभाळ,

         वास्तवात मात्र वेगळंच राजकारण

         एकदमच कळलं,

         तुमचं निराकार छत्र पारख झालंय आम्हाला 

         केव्हाचच,

         स्वातंत्र्याची जागा आता स्वैराचार घेऊ लागलाय

         दिवसेंदिवस.

         फोफावलं इथे,

         दंगलखोर,भ्रष्टाचारी अन बलात्कार्यांच       

         साम्राज्य....                           

बापू !

         तुमचे आणि बाबांचे मतभेद

         आता मनभेद करण्यासाठी

         सर्रास वापरण्यात येत आहेत

         शस्त्र म्हणून.

         हे बघून,

         बाबांना सुद्धा खंत वाटत असेल त्यांच्या कर्तृत्वाची.

         त्यांनी बोलावली असेल नवीन बैठक 

         नवा मसुदा लिहिण्यासाठी स्वर्गातच,

         खात्री आहे !

         तुमचा सल्ला न घेण्याची घोडचूक 

         ते करणार नाहीत नव्याने

         कारण त्यांना यावेळी,

         माणसांसाठी लिहायचंय

         संविधान.....

बापू !

         तुम्ही सुद्धा 

         एखाद्या पंथाचे 

         पायीक व्हायला हवे होता त्यावेळी.

         निदान, 

         त्यांनी तरी तुमचा पाठपुरावा केला असता 

         पुराव्यानिशी.

         दगडांना शेंदूर फासणाऱ्यांच्या या देशात

         माणसांसाठी झटणाऱयांना,

         मातीचच मोल असतं.

         हे कळलंच कस नाही तुमास्नी ?

बापू !

        तुमचे बुनियादी शिक्षण झालेय

        तुमच्या आश्रमातच बंदिस्त.

        अन् आम्ही शिकार व्हायला लागलो

        शैक्षणिक कँपन्यांचे.

        आता व्यवहारांचीच पायाभरणी होऊ लागलीय

        मस्तकात.

        होत आहेत, 

        आमचे संस्कार 

        आमच्या संस्कृतीतच दफन.

        फक्त शरीर तेवढे शाबूत आहे म्हणून सांगा,

        मेंदूंनी तर कायमचंच स्वीकारलंय

        पारतंत्र्य....

बापू !

        तुमचा अहिंसेचा मार्ग,

        हि चक्क पळवाट वाटतेय तुमच्या 

        तरुणांना.

        "मजबुरी का नाम महात्मा गांधी"

        हि म्हण सुद्धा फेमस करून टाकलीय 

        त्यांनी त्यांच्यातच.

        यांच्या यातना बघून 

        तुमच्या आत्म्यात जी कळ उठायची

        आतल्या आत

        आज तिलाच चुरगळून ते करत आहेत

        तुमच्या तस्वीरीला

        रक्तबंबाळ....

बापू !

        आमच्या अस्तित्वाचं गाठोडं घेऊन

        कदाचित तुम्ही मृगजळातच धावत होता.

        कारण चार हौशी सोडले तर,

        इथे कुणालाच भ्रांत नाही तुमच्या प्रतिमेची.

        नोटांवर छायांकित करण्यात यावा,

        इतका फोलकट नव्हता तुमचा मोठेपणा कधीच.

        ऐकिवात आहे,

        तुमच्यातील भाईचारा आकर्षित करायचा,

        जिंदादिल माणसांच्या जीवंत मनास.

        कळायचय लोकांना अजून कि,

        पैशाने फक्त भाडोत्री तट्टुंनाच खरीदायच असतं.

        बाजारात विकायला ठेवलेलं नसतं

        अभिजात माणूसपण.....

बापू !

        तुमचं सत्य,

        हल्ली दुतोंडी बाहुल्यासारखं झालयं.

        कुठल्याही पांढरपिशयाच्या हातात असतो 

        रिमोटकंट्रोल.

        जबानी दिली कि, "खेल खत्म" 

        इतका मर्यादित झालाय अमर्याद खरेपणा.

        तुमचा हरीशचंद्र सुद्धा हंगामीच झालाय आजकाल,

        'ऊस टाकला कि लगेच कूस बदलणारा'....

बापू ! 

        धर्माचं मॅग्नेट वापरून चालवत आहोत आम्ही,

        एकमेकांच्या फारकतिंची मोहीम आतल्या-आत.

        एक ना अनेक नामी व्यक्तींचे 

        कॉपिराईट्स,

        वाटून घेतलेय,आम्ही आमच्यातच.

        मन्दिर,मस्जिद अन विहारांची उंची,

        आसमंतास भिडावी म्हणून.

        जगभर "ग्रेट पर्सनॅलिटी" म्हणून,

        ख्यातनाम असलेले तुम्ही,

        कोणत्या "ग्रुपला" "जॉईन" व्हायचं,

        हे तुमचं तुम्हीच ठरवा वरचे-वर.

        माणुसकी शिवाय दुसर्या धर्माची,

        पाठराखण केली नाही,

        म्हणून तुम्हाला हि सवलत....

बापू !

        बरे झाले,

        भगतसीह, राजगुरु व सुखदेवांच्या सुनावणीला

        तुम्ही होता.

        देशप्रेम अन् माणूसपण 

        एकाचवेळी समोर आलं फिरंगी मातेफिरूंच्या.

        एखाद्याने फितुरी करून,

        आपली नालायकीच सिद्ध केली असती 

        नाहीतरी.

        निदान गोर्यांना कळून तरी चुकले

        कि,आपण लायक झालोय स्वातंत्रयाच्या.

        या क्रांतिवीरांचे बलिदान,

        व्यर्थ जाण्याचा प्रश्नच नव्हता.

        कारण त्याच वेळी घनन्दीशी फिरला,

        वन्देमातरमचा घण्टानाद,

        फिरंगी जल्लादांच्या काणशिलांवर.

        दुर्दैवाने,

        तुम्ही मात्र कायमचं वाहात आहात,

        न केलेल्या खुणांच ओझं.

        फक्त अन फक्त तुमच्या

        देशबांधवांसाठी.....

बापू ! 

        तुमच्या शांततेच्या धोरणाला,

        केव्हाचीच लागलीय उतरतीकळा.

        अन् आम्ही पुरस्कर्ते झालोय चंगळवादाचे.

        धर्मभेद,जातीभेद,वंशभेद,वर्णभेद.

        खुनाऊ लागलेत आम्हाला राजरोस.

        कधीकधी वाटतं,

        तुम्ही नाहीत हेच बरे झाले.

        तुम्हाला खरच पहावल नसतं,

        अथक प्रयत्नानी मिळवलेल्या अद्वैताच

        असं अकस्मात झालेलं पतन....

बापू ! 

        खरं तर,

        तुम्ही जायलाच नको होतं,

        आमच्या नजरेआड असं निमिषार्धात.

        आज पोरकाच वाटूलागलाय,

        अखंड "हिंदुस्तान"तुमच्याशिवाय.

        तुम्ही गेलात,

        अन् खितपत पडलीय,

        तुमची रामराज्याची संकल्पना,

        सरकारी दस्ताऐवजात.

        आमच्यासारखे चितारु पाहतात 

        तुमचे रामराज्य,

        कल्पनेतल्या-कल्पनेत.

        पण आमचा प्रयत्नही तसाच,

        पोरकट.

        म्हणून म्हणतो,

        जमलं तर याच.

        एकदा बघायचंय असं सोनेरी स्वप्न

        डोळ्यादेखत साकार होतांना.

        अन्यथा,

        चेंगराचेंगरी,लूटमार अन रक्तपात.

        असाच असेल.

        तुमच्या स्वप्नातला आमचा,

        भारत.......

 

  नीरज पुरुषोत्तम चौधरी    

         15/12/2015

   

         

शोध

डोळ्यांखाली आकार घेणारी वर्तुळं बघून

कुणीतरी विचारलाच प्रश्न

तो प्रश्न होता की

घालमेल होती कुणाच्या अस्वस्थ मनाची

हे सांगणे अवघडच

पण एक मात्र खरे की

त्या निनादाने पायाखालची जमीन विदीर्ण व्हायला क्षणाचाही विलंब लागणार नव्हता

तसं पहिल्यांदाच नव्हतं घडत आयुष्यात असं काही

या आधी पण उतरायचेच काही क्षण

घड्याळीच्या पंखांवरून 

आपल्या वर्तुळाकार आयुष्याची आठवण करून देण्यासाठी

मग असाच निघून जायचा वेळ

हृदयागारातील आरश्यामध्ये तासनतास डोकावून पाहताना

माथ्यावर चढलेले ढग 

एकमेकांची खुन्नस काढण्यासाठी 

प्रचंड धावाधाव करत आहेत आज

कोण काय शोधतोय कुणाचे कुणालाच ठाव नाही

मनातला पाझर

की पापण्यांतील पाणी

पहाटेचे गीत

की विरहाची गाणी

हा ज्याचा त्याचा प्रश्न

आज होऊ देत आतबाहेर कालवाकालव कितीही

होऊ देत आठवणींचा उल्कापात 

निर्जीव दगडांच्या कानशीलांवर

मी मात्र खचनार नाही

वादळाच्या रथात बसून 

जाणिवांच्या चक्रव्यूहात घुसायचय मला

अन शोध घ्यायचाय अभिमन्यूच्या अपयशाचा

खचलेला आत्मविश्वास

की तालमेचा आभाव

अत्युच्च प्रेम

की वायफळ अहंभाव

सारेच प्रश्न अनुत्तरित

निरज पुरुषोत्तम चौधरी

वर्ष- 2015

पारवा

कधी ओसाड जागीचा अनाहूत पारवा झालो

तुझ्या आभाळल्या नजरेतला मी गारवा झालो

तुझ्या श्वासातले संगीत आहे जोगीया माझा

तुझ्या ओशाळल्या मुद्रेतला मी मारवा झालो

तुला न्याहाळताना जिंदगीचा केवडा झाला

तुझ्या वेणीतल्या गजऱ्यातला मी मोगरा झालो

मनाचे फुल झाले अन तयांनी गलबला केला

खुळा मजनू म्हणाले अन म्हणे मी बावरा झालो

ऋतु उलटून जाताना मनी हुरहूर सूर झाली

जणू विरहातल्या गाण्यातही मी केरवा झालो

निरज पुरुषोत्तम चौधरी

१८/०९/२०२१

रात्री ३:०३ मिनिटांनी

Transformation

When I become a poet,

I sink into words,

turn into ruins, 

And become naked inside out

I throw away the hopless rags of primitivity, 

When I am inspired of poetry

I transform into Buddha.

Niraj P. Chaudhari

20/07/2021

फतवा

नाविणन्याच्या उंबरठ्यावर

गतजन्माची जाण कशाला?                                             

आज असो अपमान असू दे

पूर्वीचा सन्मान कशाला?

पर्ण मनाचे जीर्ण होउदे

विदीर्ण साऱ्या भाव भावना

भंग होऊदे षंढपणा अन

उकिरड्यातल्या विषय वासना

अहंपणाचा फाजील वारा

चुटकी सरशी पार विरुदे

लोळुन झाली संभ्रम शय्या

वास्तव थोडे हवे उशाला...

                      

आज फासला तोच फासू दे!

शेंदूर सार्या भग्नपणाला,

विपर्यास हा माणुसकीचा

अधिक नागडे नग्नपणाला,

हवे तेवढे चोपून घेणे

तेल तरतरी येण्यासाठी

शोषून झाले रक्त अताशा

कोरड कसली आज घशाला...?

पाडून झाले खांब तनुचे

अजून तरीही श्वास गर्जतो

पाऊस रुसला नक्षत्राचा

नेत्रघनांतुन चिक वर्षतो

निसर्गवारे पसार सारे

अमुच्या हाव वखारी भरता

अंधाराने कात टाकली

उजेड सारा सरु लागला...

काल गोधडी भर्जरी जरी

आज फाटके वर्तमान हे

मावळतीच्या चंद्रकोरीला

अज्ञान्याचे अर्ध्यदान हे

रित्या ओंजळी पुढच्यासाठी

भरुनी सार्या रित्याच आहे

मोजमाप हे आयुष्याचे

आज घेऊदे या घटकेला...

आजच करणे काहीबाही

परिवर्तन वा असो तबाही

आसमंत हा थिटा पडो पण

जगण्यासाठी एक चढाई

जाऊन सांगा आज उषेला

शृजनाचा हा फतवा आला

ध्येय्य आमुचे बलवत्तर हे

अमुचे जीवन उजळायाला... 

                                   

 नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

 15/08/2014

विस्तार

विस्तार सावल्यांचा

आणिक हे बहाणे

मोजून दावणीला

इतकेच प्रेमगाणेे...

विश्रब्ध चेहर्याचा

आला ऋतू निनावि

मारू कितीक हाका

गाऊ किती तराणे...

अस्फुट सर्द काया

नाही अविट काही

नाही तिची समाधी

नाही तिचे उखाणे...

गपगार सांद्र सारे

हा काळ कोण आहे

नात्यास बंध येथे

कानून कायध्याने...

अस्पष्ट आर्त काही

बोलून होत नाही

बाराखडी नव्यांची

आली बघा नव्याने...

उत्स्फूर्त पारव्यांचा

हुंकार दूरदेशी

झाली अबोल खिडकी

अस्वस्थ तावदाणे...

सारे कसे सरावे ?

नुसते ठसे उरावे

हा दूर कोण जोगी

सूर ताणतो दिवाणे...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

28/02/2017

प्रश्न

त्यांनी त्याला प्रश्न केला

'तू कोण आहेस?'

त्याचा उलटपक्षी प्रश्न

'तुम्ही कोण आहात?'

असे ऐकताच,

उठली त्यांच्या मनात

एक अनपेक्षित ठिणगी.

त्यांना मुकाट्याने

उत्तर देणारा हवा होता 

कदाचित..

याला गुलामी नव्हतीच करायची.

प्रश्न एका प्रश्नचा नव्हताच तो

प्रश्न होता त्याच्या अनाम अस्तित्वाचा 

आणि हे त्याचं पहिलं पाऊल

एक अनपेक्षित प्रश्न...

एका अनामीकतेच्या विरोधात

एका अस्तित्वाच्या दिशेने..

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

24/03/2017

सिसिफस

मनाची

निगरगट्ठ गाठ पाडून

आठवणींचं 

कायमस्वरूपी बोचक

खोलवर कुठेतरी

क्षणांच्या अडगळीत

डांबून ठेवतो

आम्ही...

पावसाच्या

असंच कधितरी

मुसळधार

बरसल्याने

मग अचानकच होऊ लागतो

आम्हास भूतप्रीतीचा

अभूतपूर्व आभास...

अपेक्षांचे 

असंख्य ओंडके

आसवांच्या बेफाम समुद्रात

वाहावत जाण्याची

आम्हाला 

अजूनही वाटतच असते

अनेकवेळ एक

अनावृत्त भीती....           

मर्मस्पर्शाचे

अनेक अगणित डोहाळे

घेऊ लागतात आमच्या

नेत्र पालव्यांमध्ये

त्यांना हवा तसा

महाकाय

शाकार...

विचार आणि विकारांची

अविरत घुसळण

त्याच त्या वाटेचा

असम्बद्ध आढावा,

तरीही,

स्वप्नांच्या निलसागरात

हिंदोळत असतो

आमचा हिकमती

पडावं....

आयुष्याचा

'सिसिफस' होत असतांना

सोबतीने असलेली

अशी अनासक्त जीविशू

एवढाच काय तो

आमच्या जीविताच्या

भावसभेचा

मूलाधार...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

1/05/2017

अभंग

अता घोकतो मी

तुझा एक पाढा

तयांनी गराडा

घालू नये...

तुझ्या सोबतीला

बरा तूच देवा

पुन्हा काय ठेवा

ठेवायचा...

तुझ्या तूच भिंती

तुझी तूच कांती

बरी हि महंती

दगडाची...

कसा काय देवा

तुझा तू सम्पूर्ण

सावळासा वर्ण

तुझा तरी...

तुझी चार नाती

तुझी चार गोती

तुझी काय ख्याती

धोंडोराया...

आम्हा माणसाचा

असा काय गुन्हा

आम्हालाच चुना

कशापायी...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

26/11/2016

Fuck

Fuck the bastards who raped her. 

And killed her of course, 

But who gives shit about killing?

And then fuck those,

Who told her she is a woman.

And she cannot protect herself.

And she needs to be protected.

And she cannot be independent.

And she needs to be dependent. 

And she cannot laugh like this, 

And she cannot dress like that, 

And she cannot be like this,

And she cannot be like that.

Fuck... Fuck... Fuck...

Fuck them all, untill they realise.

All this while she was being raped dear.

And she was not killed.

Was that a relief?

Niraj P. Chaudhari

29/12/2019

संन्यस्त

कुठल्याश्या 

अवखळ प्रवाहात 

वाहवत जातांना

तू थोपवून धरतेस मला

अन आपण देऊ लागतो

आपल्या मर्म कोषांना

आपणास हवा असलेला 

आकार...

विचारांची अथांग गर्दी

मनात कोलाहल करत असताना

तुझ्या अनाम स्पर्शाने

दिलेली खूण

मला अजूनही

सगळ्यात जास्त ओळखीची वाटते

ती म्हणूनच...

गतकाळातील

आठवणींचे ठसे

धूसर होऊ लागल्याने

मनाच्या तळघरात

साचूलागलीय मनमुक्त काजळी,

तरीही तुझी आठवण

नववधूच्या नवथरेसारखी

नूतन भासतेय 

ती त्यामुळेच...

तुला तुझ्या पठडीत राहून

मनसोक्त होताच आलं नाही

कधी,

तरीसुद्धा,

तुझा स्वानंद टिकवून ठेवण्याचा

तू करते आहेस

काठोकाठ प्रयत्न...

प्रेमाने बहरलेल्या

अशा अजस्त्र वृक्षाखाली

मी अजूनही 

एक सन्यस्त म्हणूनच वावरतोय

हे मात्र खरोखरचे

नवल...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

20/4/2017

आम्ही दगडाचे वंशज

आम्ही

बिनदिक्कत तिला रांडेचे

संबोधन दिले,

अन हळू हळू

मरत गेला तिच्या आतला

माणूस...

आता पुरुषाने कसेही दामटले

तरी तिला फरक पडत नाही,

किंवा होत नाही तिची दमछाक,

घरेलू अन घरंदाज स्त्रीची

होते तशी..

स्त्रीत्वाची 

अखंड पुटे असलेलं

तिचं कोवळं देहालय

आतून-बाहेरून होत चाललंय

डांबरासारखं निबर...

मनाचा ठाव घेणं,

त्याहून कठीण,

हौशी पुरुषार्थाचे असंख्य दणके झेलून

ते होऊन गेलयं,

वज्रासारखं

टणक...

एवढे असून सुद्धा

आमच्या प्रत्येक ढुश्श्या गणिक

आजही चुळबुळतोच एखादा अव्यक्त तरंग,

तिच्या अनासक्त डोळ्यांमधुन....

आम्ही मात्र

दगडाचे वंशज,

आमच्या रक्तात पाझर नाहीच

आम्हाला कधीच वरसोस होत नाही

कुणाची अस्वस्थ अवस्था

पाहून...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

27/03/17

फोटो

तिच्या फोटोसाठी बघा
किती आटा-पिटा होतो
फोटो मिळेना तोवरी
राग खोटा खोटा येतो...

राग लटका घडीचा
तरी डोळेझाक होते
आठवांच्या पल्याडून
मग आर्त हाक येते...

असा फोटोसाठी कोणी
कसा करलं तांडव
तिच्या फोटोमधी उभा
त्यांच्या स्वप्नीचा मांडव...

त्यांच्या स्वप्नीचा मांडव
तिला कळून चुकले
जाणिवेच्या तळाखाली
किती अंदाज हुकले..

असे अंदाज हुकता
चुकतात किती वाटा
सल येते काळजात
ह्रदयात येतो काटा...

असा हृदयीचा काटा
फार विखारी जालीम
दुःख खोलवर द्यावे
त्याला असते तालीम...

त्याला असते तालीम
असा घुमला आवाज
किती फोटोमधी मीही
केला होता गडे साज...

त्याच्या नजरेने तीन
जेव्हा फोटो बघितला
ओलं चढली लोचनी
देह चिंब- चिंब झाला...

देह चिंब चिंब झाला
पाझरली आठवण
किती विकल मनाने
केली होती पाठवणं...

पाठवणं ती पाळीव
असे खुणावते काही
कळ उठते उरात
मचतसे त्राही त्राही...

असा होयी त्राहिमाम
वेडावल्या काळजाचा
हरएक आठवण
परिमळ कापराचा...

येई कापराचा गंध
किती नितळ जाणीव
फोटो पाठव तुझ्यात
नच कोणती उणीव...

नसे कोणती उणीव
तिच्या पल्याडते गाव
होई सुरू कुजबुज
असा तरल तो भाव...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी
०३/०१/२०२०

प्रश्न (गझल)

प्रश्न?
(गझल)

केव्हा कोठे काय भासते कुणास सांगू?
पाण्यावरही साय भासते कुणास सांगू?

उजेड त्यांनी सदनी त्यांच्या चोरून नेला
अंधाराला पाय भासते कुणास सांगू?

आभाळाचे ऋतु दर ऋतु ईमले केले
ऋतू असा अन्याय भासते कुणास सांगू?

ह्या जागीचा हक्क कसा सोडावा आम्ही
इथली माती माय भासते कुणास सांगू?

सन्मानाला खुद्द तयांनी विकले त्यांच्या
जन्म असा बोन्साय भासते कुणास सांगू?

आधाराला एक जीव तळमळतो तेव्हा
देश उभा असहाय भासते कुणास सांगू?

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी
दि. २७.०६. २०२१
वेळ. रात्री: १०:८ मिनिटांनी

जेव्हा मला कविता स्फुरते

मी जेव्हा कवी होतो

शब्दांसोबत न्हाऊन घेतो

हवा तेवढा भग्न होतो

आत बाहेर नग्न होतो

मी भिरकावून देतो

आदीमतेची आशाळभूत लक्तरे

जेव्हा मला कविता स्फुरते

तेव्हा माझा बुद्ध होतो

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

12/06/2021

चकवा

विरघळलेल्या ओठावरती
शोधीत तुझिया गाणे
चकवा येतो मनात माझ्या
अन स्वप्नांचे दाणे..

पेरून पाहीन स्वप्न गोजिरे
किन-किनला तंबोरा
सूर निघाले नाही त्यातून
तणतण तुटल्या तारा..

विस्कटलेल्या केसांवरती
उठला नंतर हात
बा गाण्याने कात टाकली
सूर निघाले सात..

कुस्करलेला देह पाहुनी
तीळ तीळ तुटले अंग
हाय तुला हे प्रेम वाटले
जुळला थेट अभंग..

अभंग कसला तळमळ आतील
हृदयची गारद झाले
गाणे कसले पीळ मनाचा
दुःख गर्जूनी गेले..

दुःख गर्जता कातर झाला
तूझा काजळी सूर
या मेघांनो बरसून जा रे
भरून येता ऊर..

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी
मु.पो. चिंचमंडळ
ता. मारेगाव  जि. यवतमाळ
मो.नं. ७०६६१२२९६२

आडोसा

अंधाराच्या आडोश्याला

दडवून ठेऊ पाचू

लख्ख होऊनि त्या जागेवर

आपण दोघे साचू

साचून बसलेल्या जागेवर

उकलत विकल विराणी

सजल मनाने गाऊ तिथल्या

आषाढाची गाणी

गाण्यांमधले सूर बिलगतील

उत्फुल्ल होईल अंग

गद्य तनूचे अस्तर होईल

उठतील त्यावर रंग

रंग उतरता उरकून घेऊ

भावफुलांची होळी

क्षितिजावरती स्वानंदाने

सजवीत कातरवेळी

कातरवेळी मस्त मनोहर

स्वप्न उद्याचे पाहू

ज्या मातीला प्रीत उमगली

तिथेच जन्मत राहू

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

13/06/2021

सकाळी: 7:50

बलुन

अशा विवस्त्र तावदानांची 

चीड येतेय मला,

वाटत राहतं ,

कुणीतरी डोकावून पाहतेय

आपल्या शय्यागारात,

आपल्या मनाची परवानगी नसताना.

शेजारच्या कॉलनीतून कधीकाळी निमूटपणे

वाहत जाणारा वात,

जेव्हा मुद्दामच आपल्या कक्षेत येऊन उद्दामपणे एखाद्या

तिऱ्हाईता सारखा जात असतो खेटून,

तेव्हा अचानकच होत असतो एखाद्या उपद्रवी चिलाटीने

नको तिथे वरफांडे फाडल्याचा

नको नकोसा भास.

कुणीतरी जाणीवपूर्वक

आपल्या आयुष्यात 'ऊंगली' करावी

आणि अकस्मात आपलं सर्वस्व बेचिराख व्हावं

नाही म्हटलं तरी

हा आपल्याच आप्तेष्टांनी जुळवून आणलेला

एक अनिश्चित 

योगायोग.

नात्याच्या महाकाय वृक्षाखाली

आपल्या हक्काची टीचभर 

सावली शोधत असताना,

प्रत्येकानं सढळ हाताने दिलेली कानपिचकी

अजूनही नाहीच करता येत

नजरेच्या भिंतीपल्याड.

आपण होऊ घातलेल्या

'मिशन सहृद्यतेला' असं मूठमाती देऊन

मला नाही होता येणार 

तू झाला तसे नामानिराळे,

किंवा पेलताही नाहीच येणार

संस्कारांच्या नावाखाली मानगुटीवर

जबरदस्तीने लादलेला 

प्रतिगामी बलून.

मी खरचं

निघू पाहातेय,

एका नवीन क्षितीजाच्या शोधार्थ,

नव्या उमेदीने,

नव्या प्रदेशांच्या नव-नवीन पानवठ्यांवर,

अन् साकारू पाहातेय

एक 'रंगीत' चित्र,

या निराशेच्या धुलिकणाआड

मी मलाच पाहातेय शोधून,

अशा निर्णायक वेळी,

मलाच-- माझ्याशी-- भेटता-- यावे-- म्हणून...

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

17/6/2017

Tangling

You encircle my world like silhouette.

You entangle to my will.

How crazy and easy your love is.

You follow, 

but do not want me to feel.

Niraj P. Chaudhari

13/05/2020

Curfew

There is poetry,

And then,

There is you.

My heart declared a curfew.

Niraj P. Chaudhari

12/07/2020

ती आणि पहिला पाऊस

वळचणीच्या नेटाशी येऊन

तू ओलं करून जातोस अर्धवट

मग मी बरसत सुटते 

अहोरात्र, दिवसेंदिवस

वर्षानुवर्ष...

तुझ्या आठवांच्या

कित्तेक सरी येतात

अन जातात

निघून

तू मात्र कधीच येत नाहीस

तेव्हा आलास तसा...

18/06/2021

10:00 वाजता..

नीरज पुरुषोत्तम चौधरी

She and the First Rain

Brushing against the eaves

You leave me half wet

Then I start raining

Night after night

Day after day

Year after year...

Drizzles of your memory

Come and go away

But you never come

The way you came that day

Translation

Niraj P. Chaudhari